Advertenties op bushokjes van families in glitterjurken en prachtige kostuums samen dinerend aan een piekfijn opgemaakte tafel. Ik krijg altijd een beetje de kriebels van perfecte plaatjes zoals deze. Want we weten allemaal dat het perfecte plaatje alleen in Disneyland bestaat. Ik kan zeggen dat ik gevoelig ben voor alle prikkels die Kerst met zich meebrengt, het maakt me stiekem best onzeker en onrustig.

Maar begrijp me niet verkeerd, ik hou van Kerst, maar wel on the old way. Dus gewoon simpel: samen zijn en genieten en dan het liefste in mijn glitterjurk met mijn favoriete sloffen eronder. Ik hou van simpel. Juist in die simpelheid zit voor mij de magie van het leven. Hoewel ik gelukkig niet zoveel last heb gehad van Kerststress, heb ik in mijn omgeving toch heel wat mensen onderuit zien gaan in de weken voor Kerst. Daarom heb ik afgelopen maand het fenomeen Kerststress eens geobserveerd. Dit observeren leverde me drie inzichten op die ik graag met je deel.

1. De beste tijd voor een burn-out
Elk jaar wordt ons het perfecte plaatje voorgehouden: op TV, in tijdschriften, social media en op het werk. Ons wordt verteld hoe de perfecte Kerst eruit moet zien, en elk jaar is dat anders. Ik kan me voorstellen dat het streven naar dit perfecte plaatje stress en onzekerheid met zich meebrengt. We willen er met Kerst graag goed uit zien, goed doen voor onze familie en gul zijn naar onze omgeving toe.

Naast alle verplichte eetmomenten met je familie, de voorbereidingen en verwachtingen zijn er ook nog van allerlei dingen die we voor het einde van het jaar af willen ronden. Kerst lijkt zo de beste tijd om een burn-out te krijgen. Het werk moet af. De laatste mails moeten de deur uit. De administratie moet op orde zijn. Kerstkaarten en pakketten moeten geregeld worden. De kerstborrel moet georganiseerd worden…. (zucht…) Het resultaat? Een overwerkt gevoel en een tekort aan aandacht voor jezelf. Liep je al op je laatste lootjes, dan is dit het uitgelezen moment om onderuit te gaan en een burn-out te krijgen…

2. Meer dan anders
Met Kerst lijkt er een ongekende nieuwsgierigheid naar het leven van onze vrienden en onze niet-vrienden. Zoals de mensen naast ons in de trein, de mensen die ons helpen zoals de fietsenmaker om de hoek of het meisje achter de kassa die elke dag vriendelijk je boodschappen scant. We vragen massaal aan elkaar -zelfs aan vreemden dus- wat anderen van plan zijn, zijn geïnteresseerd naar wat er zowel op het menu staat van de ander en zijn meer dan anders (zo lijkt het in ieder geval) bereid om anderen te helpen op wat voor manier dan ook.

Ik dacht eens na over deze gedachte dat we rond deze periode meer openheid tonen en meer voor elkaar over hebben dan op andere dagen van het jaar. Komen de vragen en de gesprekken met vreemden vanuit een oprecht gevoel van interesse of schuilt er stiekem een soort maatschappelijke gevoel van onzekerheid achter deze openheid? We streven onbewust misschien allemaal naar het perfecte plaatje en zoeken ons daarom een weg in een homemade Disneyland hoe we dat (ook) dit jaar weer kunnen bereiken. We willen in ieder geval dat het nog beter, lekkerder, grootser en met meer glitters dan vorig jaar gevierd wordt en zijn misschien onbewust op zoek naar advies, ideeën en bevestiging van anderen. Of niet?

“Ik vind het mooi dat een traditie zoals Kerst gesprekken tussen mensen, meer dan anders, teweeg brengt. Maar hoe vaak ga jij buiten deze traditie het gesprek aan met je niet-vrienden? Normaliter stellen we niet zo snel de vraag: hé jij daar, wat ga jij volgende week doen? Het zou zelfs een beetje ackward klinken, toch? En hoe vaak geven we buiten Kerst om een complimentje zonder er een terug te verwachten?.”

Ik ben van mening dat het oorspronkelijke idee van Kerst echt het goede in mensen naar boven haalt, immers we worden herinnerd aan de essentie van waar voor mij het leven over gaat: liefde, vrede, verbondenheid en overvloed. Echter drukt de commerciële wereld daar haar eigen stempel op die naar mijn mening de afgelopen jaren het tegenovergestelde doet. We slaan door in ons beeld hoe Kerst eruit zou moeten zien, kopen nieuwe outfits uit onzekerheid of gevoel niet goed genoeg te zijn, we willen beter zijn dan anderen (denk aan het klaarmaken van het Kerstdiner) en overtuigen onszelf ervan dat saamhorigheid, liefde en overvloed te koop zijn en trekken massaal de winkels in. Vanuit die onzekerheid en de drang naar het perfecte plaatje, zoeken we vluchtig naar antwoorden in onze omgeving en proberen we een onzichtbare lat te vinden waar we onze eigen ideeën tegen aan kunnen leggen. Immers we willen er niet buitenvallen, laat staan eenzaam zijn.

“Maar kan het ook anders? Kan het ook minder commercieel met minder prikkels? Ik denk dat we vergeten zijn dat Kerst vroeger heel minimalistisch was. De aanwezigheid van eten was belangrijker dan de hoeveelheid en de smaak, de mensen waarmee we samen kwamen waren de mensen die een belangrijke rol in ons leven innamen. Kerstmuziek en cadeaus maakten we zelf. Kortom de traditie had veel meer weg van een ritueel dan van een tweedaags event.”

3. Gevoelens zijn (niet) te koop
Afgelopen maand heb ik het een paar keer gezien. Een man en een vrouw staan hand in hand voor een etalage. De man en vrouw kijken samen naar de geklede poppen en accessoires in de etalage en na een minuut of twee trekt de vrouw de man de entree van diezelfde winkel over. Waarom zou de vrouw haar man naar binnen trekken vroeg ik mijzelf af? Met Kerst kopen we gevoelens in plaats van dingen. We kopen het setje ondergoed omdat we (meer) liefde willen in onze relatie. We kopen het dure scheerapparaat omdat we meer zelfvertrouwen willen. We denken dat we lego kopen, maar eigenlijk kopen we tevredenheid voor onze kinderen. We kopen een kerstboom, niet alleen om de simpele reden dat kerstbomen bij Kerst horen, maar vooral om het gevoel van warmte, feest en saamhorigheid in ons leven extra te benadrukken. We kopen gevoelens geen dingen. Gevoelens die we misschien in ons eigen leven missen en waar we graag meer van zouden willen zien. En om eerlijk te zijn: ik doe het ook. Meestal heb ik geen idee wat voor een cadeaus ik moet kopen voor onder de kerstboom, dus koop ik maar wat. Dit niet-weten komt vooral voort uit een wel-weten. En omdat ik zelf ook even moest nadenken over deze vorige zin, hieronder nog eens:

Het niet-weten komt vooral voort uit een wel-weten.

Ik weet (wel) dat de liefde tussen mijn moeder en mij onvoorwaardelijk is en dat ik net zoveel van haar houdt met Kerst als op alle andere dagen van het jaar. Datzelfde geldt voor het gevoel van verbondenheid. Ook vind ik haar even speciaal in haar pyjama als in haar glitterjurk en geef mijn omgeving regelmatig complimentjes over hoe blij ik met ze ben. Ik weet daarom niet wat ik zou moeten kopen, want innerlijk ben ik niet op zoek naar bevestiging van dit al, simpelweg omdat onze gevoelens dit al weten. Gevoelens zijn niet te koop en daarom heb ik haar deze Kerst een moment cadeau gegeven zodat we samen een herinnering kunnen maken die een leven lang houdbaar is.

Bewust met Kerst
Kortom, Kerst is een geweldig feest, echter daagt het ons vandaag de dag meer dan voorheen uit om dichtbij onszelf te blijven en niet door te slaan in ons eigen ego en onzekerheid. Het is een feest dat tegenwoordig meer gaat over het woordje ‘Ik’ dan over de woorden ‘de ander’ en waar onzekerheden naar de oppervlakte komen drijven waarvan we niet eens wisten dat we ze hadden. Kerst levert ons meer stress op dan nodig, en de vraag is of dat zou moeten. Ik denk dat Kerst veel meer is dan dit. Als we terug gaan naar een minimalistische Kerst, zoals vroeger, worden we ons misschien weer een beetje bewust van waar het in de essentie misschien echt over gaat. En waar het echt over gaat is niet in een advertentie uit te drukken en in geen tijdschrift terug te lezen. Waar het echt over gaat is denk ik niet met woorden te omschrijven maar zit ergens diep in ons verborgen.

Ik wens je liefde, licht en leven. Voor, na en tijdens Kerst.

Liefdevolle groet,

<3 Sara Eenhoorn

Waardevol artikel? Help ons mee om iedereen goed te leren omgaan met zijn of haar gevoeligheid. Dit doe je door onze content te delen op sociaal media of via de deel-knop. Heb je een vraag over jouw gevoeligheid? Wij bespreken jouw vraag in de Gevoelig Zijn podcast! Ga naar gevoeligzijn.nl/vraag<3 Gevoelig Zijn

Foto: © Claudia Hendriks